TREXAN

- โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ (rheumatoid arthritis)
- โรคสะเก็ดเงินที่รักษาด้วยยาอื่นไม่ได้ผล (severe psoriasis)
- ผู้ป่วยเด็กที่เป็นโรค polyarticular juvenile idiopathic arthritis
- ทำให้มะเร็งหลากหลายชนิดลดขนาดลง เช่น acute leukaemias, non-Hodgkin's lymphoma,
soft-tissue and osteogenic sarcomas และ solid tumours โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่เต้านม ปอด
ศีรษะและคอ กระเพาะปัสสาวะ ปากมดลูก รังไข่ และอัณฑะ

Methotrexate Disodium (methotrexate 2.5 mg)

Tablet

ขนาดยาที่แนะนำคือ 7.5-15 mg สัปดาห์ละครั้ง ขนาดยารวมต่อสัปดาห์สามารถเพิ่มได้ถึง 20-25 mg หากจำเป็น

• การทำงานของตับบกพร่องอย่างมีนัยสำคัญ
• การทำงานของไตบกพร่องอย่างมีนัยสำคัญ (creatinine clearance ตํ่ากว่า 30 มล./นาที) เมื่อใช้ Methotrexate ในขนาด 100 มก./ตารางเมตร
• ความผิดปกติของเลือดที่เป็นมาก่อน เช่น bone marrow hypoplasia, เม็ดเลือดขาวตํ่า, เกล็ดเลือดตํ่า หรือโลหิตจางอย่างมีนัยสำคัญ
• ภาวะพิษสุราเรื้อรัง
• การติดเชื้อเฉียบพลันหรือเรื้อรังอย่างรุนแรงและกลุ่มอาการภูมิคุ้มกันบกพร่อง
• เยื่อบุช่องปากอักเสบ แผลในช่องปากหรือโรคแผลในระบบทางเดินอาหารที่เป็นมาก่อนและยังมีอาการ
• ภาวะตั้งครรภ์และให้นมบุตร
• ภาวะภูมิไวเกินต่อ Methotrexate หรือต่อตัวยาไม่สำคัญใด ๆ
• ในระหว่างการรักษาด้วย Methotrexate ห้ามให้วัคซีนที่มีเชื้อเป็น
• ไม่ควรใช้ Trexan ร่วมกับยาที่มีคุณสมบัติต้านโฟเลต (เช่น โคไตรม็อกซาโซล)

- ต้องใช้ Methotrexate โดยแพทย์ที่มีประสบการณ์การใช้เคมีบำบัดชนิด antimetabolite เท่านั้น
- ขนาดยาที่สูงกว่า 20 มก. ต่อสัปดาห์อาจเกี่ยวข้องกับการเกิดพิษเพิ่มขึ้นอย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับการกดไขกระดูก
- เนื่องจากผู้ป่วยที่มีการทำงานของไตบกพร่องสามารถขับยา Methotrexate ออกได้ช้าลง จึงควรรักษาด้วยความระมัดระวังเป็นพิเศษ และใช้ Methotrexate ขนาดตํ่าเท่านั้น
- ไม่แนะนำให้ใช้ร่วมกับ DMARDs (disease-modifying antirheumatic drugs เช่น leflunomide) ที่มีพิษต่อตับหรือพิษต่อระบบเลือด
- สำหรับโรคสะเก็ดเงิน ควรใช้ Methotrexate เฉพาะกับ recalcitrant, disabling psoriasis ที่รุนแรงและไม่ตอบสนองต่อการรักษาแบบอื่นอย่างเพียงพอเท่านั้น โดยใช้เมื่อมีการวินิจฉัยที่ชัดเจนโดยการตรวจชิ้นเนื้อและ/หรือหลังจากปรึกษากับแพทย์โรคผิวหนังแล้วเท่านั้น
- ควรเน้นกับผู้ป่วยที่รับการรักษาโรคสะเก็ดเงินว่าต้องรับประทานขนาดยาตามที่แนะนำเพียงสัปดาห์ละครั้งเท่านั้น แพทย์ผู้จ่ายยาควรระบุวันที่ให้รับประทานลงในใบสั่งยา ควรแจ้งผู้ป่วยถึงความสำคัญของความร่วมมือในการรับประทานยาเพียงสัปดาห์ละครั้ง และแจ้งว่าการรับประทานยาในขนาดที่แนะนำนั้นแต่รับประทานผิดเป็นวันละครั้งสามารถทำให้เกิดพิษที่ทำให้เสียชีวิตได้

- Methotrexate จับกับโปรตีนได้ดีมาก และอาจแทนที่หรือถูกแทนที่ด้วยยาอื่นที่มีความเป็นกรด การให้ร่วมกับสาร เช่น diphenylhydantoins, acidic anti-inflammatory agents, salicylates, phenylbutazone, phenytoin, barbiturates, tranquilisers, oral contraceptives, amidopyrine derivatives, p-aminobenzoic acid, thiazide diuretics, oral hypoglycaemics, doxorubicin,, tetracyclines, probenecid หรือ sulfinpyrazone หรือ oral hypoglycaemics จะลดการขับ Methotrexate ออกโดย renal tubules ทำให้การขับออกลดลง และแทบจะเป็นที่แน่นอนว่าจะเพิ่มพิษของ Methotrexate
- ควรติดตามดูแลขนาดยา Methotrexate หากให้การรักษาร่วมกับ aspirin, ibuprofen หรือ indomethacin (NSAIDs) เนื่องจากการให้ NSAIDs ร่วมด้วยจะเกี่ยวข้องกับพิษ ของ Methotrexate ที่อาจทำให้เสียชีวิตได้
- เมื่อมีการรักษาด้วยยาที่อาจมีผลไม่พึงประสงค์ต่อไขกระดูก (เช่น sulfonamides, trimethoprim-sulfamethoxazole, chloramphenicol, pyrimethamine) หรือเมื่อให้ยาเหล่านี้นำมาก่อน ควรพิจารณาความเป็นไปได้ที่จะเกิดความผิดปกติอย่างชัดเจนของการสร้างเม็ดเลือดด้วย
- การให้ผลิตภัณฑ์ยาที่ทำให้เกิดการขาดโฟเลตร่วมด้วย (เช่น sulfonamides, trimethoprim-sulfamethoxazole) อาจทำให้เกิดพิษของ Methotrexate มากขึ้นได้ ดังนั้นควรระมัดระวังเป็นพิเศษเมื่อมีภาวะขาดกรดโฟลิกอยู่แล้ว
- Acitretin ที่ใช้ในการรักษาโรคสะเก็ดเงินถูกเปลี่ยนรูปเป็น etretinate ซึ่ง etretinate อาจทำให้ระดับยาเมโธเทรกเซทเพิ่มขึ้น และเคยมีรายงานการเกิดตับอักเสบรุนแรงหลังใช้ยาทั้งสองร่วมกัน
- Ciclosporin อาจเพิ่มประสิทธิผลและพิษของ Methotrexate ได้ และเมื่อใช้ร่วมกันจะมีความเสี่ยงที่จะกดภูมิคุ้มกันมากเกินไปร่วมกับความเสี่ยงของ lymphoproliferation